G l o b e t r o t t e r

Buitensportvoeding


vuurtje, Zunderdorp
VUUR - DE WARMTEBRON

OVER VUURMAKERS
over houtvuur
tips bij koken op houtvuur
branders: introductie
brander selectiecriteria
branders: eigenschappen
spiritus eigenschappen
gas eigenschappen
benzine eigenschappen
overige brandstof
veiligheid en onderhoud
over spiritusbranders
over multifuelbranders
Finse gril
de Outback Oven

POTTEN en PANNEN
pannen - eigenschappen
pannen - materialen
kookaccessoires
wijdhalsflessen

KOOKBOEKEN en KOOKCURSUSSEN
kookcursussen
kookboeken

kooktips

naar de winkel

naar het hoofdmenu en de overige hoofdstukken


Brander selectie: waar let je op bij de aanschaf van een brander. 

De selectie criteria op een rijtje gezet:

  • de stabiliteit (zodat je eten en het vuur niet op de grond belandt)
  • bedieningsgemak
  • is een sudderstand mogelijk
  • gewicht en volume
  • snelheid van verwarmen 
  • verkrijgbaarheid van de brandstof
  • aanschafprijs en brandstofprijs
  • duurzaamheid
  • onderhoudsgevoeligheid en het onderhoudsgemak

Voor de stabiliteit let je een aantal dingen

  1. op de verhouding tussen brander, panhouder en pangrootte. Als je voor vier personen moet koken heb je niets aan een brander waar alleen een 1 literpan op past. Je zult dan voor een brander moeten kiezen waarvan de pandragers breder zijn.
  2. de brander zelf heeft voldoende basis en de verhouding tussen branderbasis en panomvang is met elkaar in overeenstemming.

Het bedieningsgemak
wil zeggen dat de brander redelijk gemakkelijk is aan te steken en niet bij elke kookbeurt uit elkaar gehaald moet worden of steekvlammen produceert. Dit lijkt vanzelfsprekend maar veel benzinebranders vertonen na enige tijd dit gedrag. Spiritusbranders daarentegen zijn zelfs voor de meest onervaren kampeerders probleemloos te hanteren maar zijn niet stelbaar in de vlamhoogte.
De vergelijking is niet geheel eerlijk, want hoe meer toeters en bellen, hoe kwetsbaarder het geheel is, maar ook hoe groter de mogelijkheden en daarmee dus ook: hoe meer complex de bediening. De eigen eisen zullen uiteindelijk de mate van compromis moeten bepalen.

In het verlengde van het bedieningsgemak ligt de daaropvolgende eigenschap: de sudderstand.
Is het mogelijk om ook een lage pit in te stellen zodat de gerechten kunnen smoren of behoort alleen één en dezelfde stand tot de mogelijkheid?
Veel fabrikanten, van diverse soorten branders claimen deze mogelijkheid, maar bij de meeste branders blijkt dit in de praktijk niet mogelijk.
Een spiritusbrander is, door zijn aard, wel iets te temperen, maar eigenlijk is er maar één stand mogelijk. Helaas geldt dit ook voor de meeste benzinebranders.

Gewicht en volume
zijn voor rugzak- en fietstaskampeerders belangrijke eigenschappen. Zij zullen vooral op deze aspecten letten. Voor gebruikers die (ook) van het vliegtuig gebruik maken, is het handig als de brandstoffles losgekoppeld kan worden.  Brandstofflessen moeten vrij van brandstof zijn, worden bij voorkeur in de handbagage vervoerd en worden nog wel eens omgespoeld met cola om de laatste brandstofluchtjes te verdrijven. Gasflessen in het bagageruim van en vliegtuig is natuurlijk uit den boze en branders waarbij de brandstoftank niet loskoppelbaar is, zijn voor vliegreizen ongeschikt. Gastankjes, die onder druk staan, kunnen beter ook niet in de auto aanwezig zijn, als de auto naar een wat warmer land gaat.

De kooksnelheid
Brandstof heeft zijn eigen calorische waarde waardoor de ene brandstof sneller een liter water aan de kook kan brengen dan de andere brandstof.
Maar de snelheid is ook mede afhankelijk van de technische eigenschappen van de brander, daarom zie je bij de eigenschappen van branders ook vaak de kooksnelheid vermeld. Dit kan van belang zijn als je efficiënt met je brandstof om moet gaan (hoe meer brandstof je nodig hebt, hoe meer je moet sjouwen) maar omdat er zoveel meer omstandigheden zijn die dit beïnvloeden - zoals de omgevingstemperatuur, de watertemperatuur, de wind, de hoogte (zeeniveau of bergen) en het soort voedsel - kun je deze eigenschappen moeilijk met elkaar vergelijken.
De genoemde cijfers moeten dan ook met een flinke dosis scepsis bekeken worden. Zeker wanneer de omstandigheden, waaronder deze prestatie is gemeten, en het aantal keren dat deze prestatie is geleverd, er niet bij vermeld wordt. Zeker is in ieder geval dat de soort brandstof van belang is, maar daarover meer op de brandstofbladzijde.

Verkrijgbaarheid van de brandstof is belangrijk
Voor je aanschafkeuze is essentieel waar je de vakanties voornamelijk doorbrengt en of je dit in de komende jaren ook zult blijven doen.
Wanneer je voornamelijk in Nederland, of in de ons omringende landen, vertoeft, is de verkrijgbaarheid van gastankjes meestal geen probleem. Ga je echter met het vliegtuig naar bijvoorbeeld India, dan is het onmogelijk om zo'n gastank mee te nemen en is het lastig om deze ter plekke te kopen.
Een benzine- of spiritusbrander is qua brandstofkeuze dan al een stuk gemakkelijker. Loodvrije benzine is echter ook al weer lastiger en in een groot aantal landen kan benzine erg vervuild zijn, waardoor de benzinebrander veel storingen zal vertonen. Een brandstoftank die niet is los te koppelen van de brander zelf, is ongeschikt om in vliegtuigen vervoert te voeren. Modellen met losse brandstofflessen zijn dan veel praktischer. 
Flexibeler zijn de zogenaamde multifuelbranders. Deze kunnen (zoals de naam al verraadt) op diverse brandstoffen hun werk verrichten. Handig wanneer je veel reist en daardoor nog wel eens aangewezen bent op diesel of loodhoudende benzine. Zelfs lampolie of kerosine voldoet dan.

Aanschafwaarde
Tja, de eigen portemonnee stelt beperkingen.
Gasbranders zijn voordeliger in aanschaf maar de gasflessen zijn relatief gezien duurder dan benzine of spiritus. Multifuel branders zijn duurder in aanschaf dan benzinebranders maar hun inzetbaarheid is veel groter.

Duurzaamheid 
is belangrijk om te beoordelen of de investering, over meerdere jaren gezien, een goede investering is.  De hoeveelheid branduren is rechtevenredig met het aantal keren dat je er plezier van hebt.

Onderhoudsbehoefte, onderhoudsgemak
Een brander die moeilijk te vervangen onderdelen heeft en dus terug naar de dealer moet, of een brander waarvoor je zelf onderdelen kunt kopen en kunt vervangen? Bijna alle branders hebben onderhoud nodig (met uitzondering van de spiritusbrander). Benzinebranders moeten regelmatig schoongemaakt worden, vooral als er vuile benzine is gebruikt, maar bij sommige branders zoals de Coleman moet ook de pomp nogal vaak vervangen worden. Geen gemakkelijk karwei en zelfs de ervaren Op Pad redacteuren hadden daar dezelfde vervelende ervaring mee als wij. Als dit soort onderhoud dan ook nog eens moet plaatsvinden op een locatie waar je ver van iedere dealer uit de buurt bent, is de betrouwbaarheid van de brander direct een stuk verminderd!
De meeste benzinebranders en multifuelbranders gaan gelukkig, met wat simpele hulpmiddelen en zelf uitgevoerd onderhoud, jaren mee.

Voor je tot aanschaf overgaat, loont het de moeite om de ervaringen van anderen en de diverse testrapporten nog eens goed te bestuderen. Het internet, maar ook de gespecialiseerde buitensporttijdschriften, helpen je dan al een stuk op weg.

verder lezen over branders
© Globetrotter, 1999 - 2002. Laatste update: 1 oktober 2002.

terug naar de vorige pagina