METAAL - DE KRACHT
OVER VOEDING
wat is verantwoorde voeding
de schijf van vijf
energie en kilojoules
hoeveel energie
koolhydraten
vetten
cholesterol
essentiële vetzuren
eiwitten
vitamines
in vet oplosbare vitamines
in water oplosbare vitamines
over mineralen
probiotica en prébiotica
voedingssupplementen
gebruik voedingssupp.
fabeltjes over vitamines
verrijkte voeding
richtlijnen gezonde voeding
tips voor actievelingen
verdeling voedsel over de dag
MICRO-ORGANISMEN
wat is voedselbederf
vormen van besmetting
chemische besmetting
wat zijn micro-organismen
wat doen micro-organismen
soorten micro-organismen
hygiënetips
DE GESCHIEDENIS VAN DE VOEDINGSLEER
de geschiedenis van voedsel
oertijd tot 1960
1960 tot heden
voedsel en macht
religieuze aspecten
VEGETARISME
vegetarisme
combineren en vervangen
VOEDSELALLERGIE
voedselallergie
allergie en onze producten
VOEDSELVEILIGHEID
voedselveiligheid
de warenwet
controlerende instanties
risicoanalyse en veiligheid
naar de winkel
naar het hoofdmenu en de overige
hoofdstukken
|
Bioactieve stoffen
Wat zijn nu weer bioactieve stoffen? Wanneer deze term
gebruikt wordt dan gaat het meestal over een groep van stoffen die een,
voor de mens, gezondheidsbevorderend effect hebben maar niet onmisbaar
zijn. In die zin wijken zij dus af van de vitamines en mineralen die wél
onmisbaar zijn. Het gaat bij deze groep om honderden stoffen en van vele
is de exacte werking nog niet eens geheel duidelijk. Dat de gezondheid
erbij gebaat is wordt van een aantal wel bewezen geacht, maar van een
groot aantal van deze stoffen is nog niet bekend hoe dat proces precies verloopt, wat de optimale hoeveelheid is,
of er ongewenste bijwerkingen zijn en hoe de samenwerking
tussen en met andere stoffen verloopt. Zo zouden bioactieve stoffen
een veronderstelde werking
tegen kanker hebben. Dit is echter, tot op dit moment, alleen bij proefdieren
aangetoond en
hiervoor waren zeer grote hoeveelheden nodig. Het is de vraag of de
cijfers zonder meer toegepast kunnen worden op mensen.
Maar, los van de werking als geneesmiddel tegen kanker, is wel bewezen
dat bioactieve stoffen belangrijk zijn voor de gezondheid. Zij komen
vooral voor in plantaardige voedingsstoffen, in groente en fruit. Vandaar
dat het voedingscentrum in haar adviezen zo de nadruk legt op het eten
van ruime porties groente.
In de voedingsleer wordt dit verband ook wel gesproken over:
- flavonoïden,
- carotenoïden,
- glucosinolaten
- fyto-oestrogenen
- organosulfiden
- terpenoïden
- antioxidanten
Al deze stoffen worden samengevat in de term bioactieve stoffen.
Flavonoïden
Bronnen: Flavonolen: groene groente, zoals broccoli, boerenkool, appelen, uien, thee en rode wijn.
Flavonen: in kruiden.
Vormen een grote groep van plantaardige stoffen. In
groente en fruit bepalen zij met name de kleur. De naam is
afkomstig van het latijnse flavus (geel), omdat de plantenstoffen vroeger
gebruikt werden voor het geel verven van wol en katoen. Ze worden ook wel
aangeduid als bioflavonoïden en vroeger als vitamine P. Er zijn ruim
4000! soorten flavonoïden beschreven en ze worden onderscheiden in 6
groepen. Belangrijker dan de namen van de stoffen is de werking: zij
kunnen enzymprocessen in gunstige zin beïnvloeden en werken daardoor
gunstig op het afweersysteem, de bloedstolling, het cholesterolgehalte, de celdeling en het
afweersysteem van het lichaam. Belangrijk is, dat wij deze
stoffen binnenkrijgen door het eten van voldoende groente en fruit. Over
het algemeen krijgt de westerse mens te weinig bioactieve stoffen binnen.
Dit wordt veroorzaakt door zowel het eten van te weinig groente en
fruit, als door het eten van teveel doorgekookte groente. Hierin zit
slechts ogenschijnlijk een controverse: vanuit gekookte groente zijn de stoffen gemakkelijker
opneembaar, maar veel
van de werkzame stoffen gaan verloren door het te lang koken (en
afgieten van het kookvocht). Roerbakken en beetgaar koken is dus beter.
Gelukkig zijn er nog twee belangrijke bronnen: thee en wijn. Toch maar een glaasje rode wijn bij het eten?
Glucosinolaten
Bronnen: bloemkool, broccoli en spruitjes. Vooral broccoli geeft
goede testresultaten omdat daar ook flavonolen in zitten. Zeer waarschijnlijk versterken de stoffen elkaar in gunstige zin.
Er zijn meer dan 100 verschillende soorten glucosinolaten. De werkzame stoffen
komen vrij door
kneuzing, bewerking of snijden van de groente. De typische lucht van
kool, door sommigen oneerbiedig '' stank' genoemd, zijn juist de gunstige
stoffen!
Carotenoïden
Bronnen: geelgroene groentes en fruit (wortelen, sinaasappelen).
Zijn aan flavonoïden verwante stoffen. Wij kennen
dit beter als caroteen, de kleurstof in worteltjes. De werking is gelijk
aan flavonoïden, en als plantaardige bron van vitamine A (bètacaroteen). Zoals op
de bladzijde vitamines verteld, wordt deze gebruikt als bouwstof voor de
omvorming naar retinol. De opname verschilt per soort groente of
fruit. Fruit wordt beter opgenomen en een licht gestoofde tomaat levert
gemakkelijker toegankelijk caroteen dan een rauwe tomaat.
Fyto-oestrogenen
Bronnen: sojabonen, granen, peulvruchten.
Worden ook wel aangeduid als plantenhormonen en
lijken qua structuur op menselijke hormonen. Er zijn wetenschappelijke
aanwijzingen dat zij een effect hebben op het voorkomen van diverse
soorten kanker, hart- en vaatziekten en botontkalking. Een opname van 100 milligram is echter (op dit moment) de geadviseerde
bovengrens. Komen vooral voor in sojaproducten. In Aziatische landen
wordt de dagelijkse opname van 50 tot 100 milligram per dag vooral beïnvloedt
door de consumptie van soja. Daar steekt de Westerse consumptie van
gemiddeld 1 milligram per dag maar schraal tegen af. Sojaproducten
bevatten ook eiwit en moet dan ook als vervanger van vlees worden gebruikt,
zodat de totale eiwitopname niet te hoog wordt
Organosulfiden
Bronnen: knoflook
Eveneens aan flavonoïden verwant. Activeren zeer waarschijnlijk
enzymen die bepaalde giftige stoffen in het lichaam 'ontgiften'.
Terpenoïden
Bronnen:citrusvruchten, vruchtensappen.
Eveneens aan flavonoïden verwant, worden gemakkelijk opgenomen,
spelen mogelijk een rol bij de gunstige beïnvloeding van de hartwerking.
Antioxidanten:
het lichaam gebruikt de vitamines A, C en E ook als
antioxidant, dat wil zeggen dat zij een neutraliserende werking hebben op
het schadelijke effect van agressieve zuurstofmoleculen (oxidanten of
vrije radicalen genoemd). De oxidanten komen in het lichaam vrij als
gevolg van allerlei omzettingsprocessen, kunnen schade toebrengen aan
cellen en spelen daardoor een rol bij hart- en vaatziekten en kanker, maar
kunnen ook het erfelijk materiaal (DNA) aantasten. Ook flavonoïden en carotenoïden
vervullen de neutraliserende rol en zijn daarom
anti-oxidanten.
lees verder op de volgende
bladzijde
© Globetrotter, 1999 - 2002.
Laatste update: 1 oktober 2002.
terug naar de vorige pagina
|
|
