Voedsel: sociale aspecten

Wanneer je een maaltijd bereidt voor meer mensen dan alleen voor jezelf, oefen je een zekere macht uit. Jij bepaalt tenslotte of de maaltijd smakelijk en voldoende is. Of de ander bevredigt wordt in zijn of haar behoeftes. Het verschil tussen een prettige of onprettige ervaring ligt in jouw handen. Er zijn dan ook mensen die er een boterham aan verdienen wanneer zij deze macht goed uitoefenen; de koks in restaurants en cateraars. Maar ook de macht van de kok in het leger of het bejaardenhuis is groot. Er zijn meer opstandjes veroorzaakt door voedsel dan door welk onderwerp dan ook.

Kinderen zijn heel goed in staat om macht uit oefenen door  te weigeren om te eten. Hongerstakers proberen datzelfde op een iets hoger niveau. In een grotere dimensie wordt macht uitgeoefend bij een belegering van een kasteel of stad in oorlogstijd. En zeker in de huidige politiek wordt voedselhulp als pressiemiddel gebruikt en verbonden aan politieke eisen; meer mensenrechten, meer democratie.  In een land kan de machthebber voedsel distribueren naar politieke of persoonlijke vrienden. De voorbeelden van dit soort machtsuitoefening zijn helaas bekend. En zo oud als de geschiedenis. 

Voedsel en status
Status ontlenen aan het feit dat je voldoende of luxueuzer voedsel tot je beschikking hebt is ook een vorm van macht. Dit kan trouwens heel verschillend uitwerken; in Afrika is het een statussymbool om dik te zijn (dan ben je vast een belangrijk man), terwijl in Californië een dik persoon onderaan de ladder staat. Het kan ook een manier zijn om je te onderscheiden,  een identiteit te ontlenen aan het soort voedsel . Door het eten van het voedsel dat tot de dominante cultuur behoort maak je jezelf onderdeel van die cultuur en de groep. Door juist vast te houden aan de afwijkende voedselproducten bewaar je de eigen identiteit of geef je aan niet tot de groep te willen behoren.  Zo zou je jezelf kunnen onderscheiden van de massa door macrobiotisch te eten of juist allerlei producten te eten die niet tot het gangbare voedsel van het eigen milieu behoren. Waarmee natuurlijk niet gezegd is dat dit de enige reden zou zijn. Je kunt het ook lekkerder vinden of meer maatschappelijk verantwoordt. 

Voedsel als sociaal contact
Samen eten; in bijna elke cultuur ter wereld is de uitnodiging om te komen eten een poging om contact te leggen, om banden aan te knopen of te onderhouden. En op micro niveau is het gezin, dat samen eet, het ultieme voorbeeld. Tijdens het eten worden de dingen van de dag besproken, worden de onderlinge banden versterkt, geeft men normen en waarden aan elkaar over. Heeft men, in alle drukte, even tijd voor elkaar. Van alle gelegenheden die er in de Nederlandse cultuur zijn om met elkaar contact te hebben is bijna alles gerelateerd aan eten of drinken. Toch wordt is er tegenwoordig een kentering merkbaar; samen ontbijten is sporadisch, de avondmaaltijd wordt op verschillende tijden genuttigd. Leren ouders hun kinderen nog koken of gaat die kennis op den duur verloren? Ook de overdracht van sociale waarden vindt tijdens de maaltijd plaats, hoe gedraag je je tijdens een maaltijd, eet je met je handen of met mes en vork? De etiquette dus.

In heel veel culturen zijn de drank en spijs voorschriften en handelswijzen (etiquette) erg belangrijk.