METAAL - DE KRACHT
OVER VOEDING
wat is verantwoorde voeding
de schijf van vijf
energie en kilojoules
hoeveel energie
koolhydraten
vetten
cholesterol
essentiële vetzuren
eiwitten
vitamines
in vet oplosbare vitamines
in water oplosbare vitamines
bioactieve stoffen
probiotica en prébiotica
voedingssupplementen
gebruik voedingssupp.
fabeltjes over vitamines
verrijkte voeding
richtlijnen gezonde voeding
tips voor actievelingen
verdeling voedsel over de dag
MICRO-ORGANISMEN
wat is voedselbederf
vormen van besmetting
chemische besmetting
wat zijn micro-organismen
wat doen micro-organismen
soorten micro-organismen
hygiënetips
DE GESCHIEDENIS VAN DE VOEDINGSLEER
de geschiedenis van voedsel
oertijd tot 1960
1960 tot heden
voedsel en macht
religieuze aspecten
VEGETARISME
vegetarisme
combineren en vervangen
VOEDSELALLERGIE
voedselallergie
allergie en onze producten
VOEDSELVEILIGHEID
voedselveiligheid
de warenwet
controlerende instanties
risicoanalyse en veiligheid
naar de winkel
naar het hoofdmenu en de overige
hoofdstukken
|
Mineralen
Het verschil tussen vitaminen en mineralen is dat het lichaam wel
verschillinde vitamines aan kan maken maar geen enkel mineraal (vitamines
worden door organismen aangemaakt, mineralen niet). Alle mineralen
moeten dus van buitenaf worden toegevoegd. Alle vitaminen hebben mineralen
nodig om te kunnen werken. Andere, zelfstandige taken, zijn: het
transport van zuurstof naar de cellen en een rol spelen bij de groei, de
instandhouding en het herstel van weefsel, de spiercontractie, de werking
van de zenuwen en de energiehuishouding. In totaal zijn er 18
mineralen nodig, verdeeld naar mineralen waarvan dagelijks een redelijke
hoeveelheid nodig is (macro-elementen) en mineralen waarvan maar
bescheiden hoeveelheden nodig zijn (micro-elementen of sporenelementen).
Wat voor de opname
van vitamines geldt, geldt ook voor mineralen; wanneer je gevarieerd en
verantwoord eet krijg je voldoende binnen. Slechts in
uitzonderingsgevallen is suppletie gewenst. De belangrijkste
mineralen worden hieronder besproken:
- Calcium ADH 0,8 - 1,2 mg.
-
Calcium is vooral belangrijk bij de botvorming. Daarnaast speelt het een rol bij
de bloedstolling, de spierconcentratie en
de hartfunctie. Samen met fosfor werkt het aan sterke tanden.Ook wordt de werking van het zenuwstelsel erdoor
bevorderd. 99% van de in het lichaam aanwezige calcium bevindt zich in de tanden
en botten.
- Van de hoeveelheid calcium in het lichaam wordt jaarlijks 20% vervangen. Deze opname kan alleen plaatsvinden als er voldoende vitamine D in het lichaam aanwezig is. Een gebrek aan calcium
( in de darmen) kan leiden tot onvoldoende aanvoer waardoor botontkalking
ontstaat. Overdosering van Vitamine D kan echter resulteren in aderverkalking.
-
Bronnen:
- melk, kaas, yoghurt, sojabonen (sojabrokjes en vegetarische burgermix),
vis (sardientjes, zalm), noten (pinda's, walnoten), zonnebloempitten, gedroogde bonen en groene groenten (spinazie, sperziebonen, boerenkool). Vet en oxaalzuur (dat in chocolade, rabarber en spinazie zit) kunnen een goede absorptie
verhinderen
(zie hiervoor ook bij ijzer).
- terug naar boven
- Chloor ADH niet meer dan 15 gram per dag.
-
Handhaaft de osmotische waarde en zuurgraad in het maagsap, oftewel is
essentieel voor de productie van maagsap.
- Daarnaast activeert chloor de
reinigende werking van de lever; helpt bij de afvoer van afvalstoffen. Ook
speelt het een rol bij de uitscheiding van kooldioxide door de longen, is het
betrokken bij het transport van hormonen en onderhouden van de gezondheid van
pezen en gewrichten.
- Bronnen:
- zout, zeewier, visproducten en vlees.
- terug naar boven
- Chroom ADH 0,05 - 0,2 mg.
-
Betrokken bij de productie van HDL-cholesterol (voor het belang daarvan, zie de
bladzijde over cholesterol). Voorkomt en verlaagt hoge bloeddruk.
- Van belang bij het koolhydraatmetabolisme. Het verbetert de omzetting van koolhydraat tot nuttige
energie (reguleert de omzetting van insuline) en is daardoor van belang bij het voorkomen van suikerziekte.
- Bronnen:
- Voornaamste bronnen zijn zout en olijven. Verder in peulvruchten, volkorenproducten, melk en zuivelproducten, vlees, vis en
schaaldieren en uit groente en fruit.
- terug naar boven
- IJzer ADH 15 - 20 mg.
-
IJzer is van groot belang voor iedereen die zware arbeid en andere activiteiten
verricht. Spieren hebben namelijk zuurstof nodig om beter en langer te werken. Zuurstof wordt naar de spieren
vervoerd door de rode bloedlichaampjes. Daarvoor hebben de rode bloedlichaampjes ijzer nodig.
-
Er zit veel ijzer in spinazie maar die is aan oxaalzuur gebonden en kan daardoor
moeilijk worden opgenomen door het lichaam. De 'power van Popey' moet dus
niet te letterlijk genomen worden.Gelukkig is dit weer vrij te maken door
walnoten, appel(stroop), of vitamine C te nuttigen, die breken het oxaalzuur
weer af waardoor ook Calcium uit spinazie kan worden vrijgemaakt. Een tekort aan IJzer
leidt tot bloedarmoede en uit zich door vermoeidheid en futloosheid.
-
Grote ijzerleveranciers zijn:
- okkernoten, peterselie, spruitjes, roggebrood, oesters, kalfsvlees, chips, cacaopoeder, tarwekiemen, sardines, rundvlees, ei, witte bonen, erwten, sojabonen
(sojabrokjes en vegetarische burgermix) , sesam(pasta), rogge, cacao,
havervlokken, gedroogde vruchten en kip. Appelstroop zorgt ervoor dat het
ijzer in het voedsel 'vrijgemaakt' wordt voor het lichaam, koffie blokkeert
de opname juist.
- terug naar boven
- Jodium ADH 0,15 mg.
-
Betrokken bij de synthese van schildklierhormonen (afgifte van thyroxine, die
weer noodzakelijk is voor de stofwisseling). 65% van alle in het lichaam
aanwezige jodium is opgeslagen in de schildklier. Je hebt het nodig voor het behoud van gezonde nagels, huid en haar
en stimuleert de aanmaak van het HDL-cholesterol, maar een teveel of een tekort leidt tot afwijkingen aan de schildklier.
Een tekort leidt tot gewichtstoename, lusteloosheid en geestelijke traagheid,
een teveel tot overdreven activiteit, vermageren, opvliegendheid en sterke
schommelingen in de lichaamstemperatuur en het hartritme. De afwijkingen zijn
meestal moeilijk te genezen.
Vandaar dat apothekers
voorzichtig zijn met het verstrekken van jodium voor waterzuivering; ondeskundig
gebruik kan tot vervelende gevolgen leiden.
- Bronnen:
-
Je verkrijgt jodium uit zout waar jodium aan toegevoegd is, uit schaal en schelpdieren en uit
zeewier, maar ook uit brood omdat aan (ambachtelijk) brood verplicht
gejodeerd zout is toegevoegd.
- terug naar boven
- Kalium ADH minimaal 1600 - 2000 mg.
- In
Amerika wordt tegenwoordig uitgegaan van 3500 mg per dag maar deze
ADH is in
Nederland nog niet officieel vastgesteld.
-
Kalium regelt samen met natrium (zout) de waterhuishouding in het lichaam. Natrium houdt het
vocht vast, kalium laat het los en regelt dit alles.
Er wordt beweerd dat bij activiteiten, in warme temperaturen, sterk transpireren voorkomen
kan worden door extra kalium voor of tijdens deze activiteiten in te nemen.
- Bronnen:
- chocolade, banaan, rozijnen, ketchup, kip, haring,
tomaat, kiwi, aardappel, spinazie en spruitjes. Alcohol, koffie en suiker
hebben een negatieve uitwerking op het kaliumgehalte.
- terug naar boven
- Fluor ADH 1,5 - 4 mg.
- Bekend van de toevoeging aan tandpasta.
- Ondanks de discussie in België, voorkomt fluor tandbederf, doordat het
het tandglazuur verhardt. Van de vermeende schadelijke effecten die de Belgische minister
(2002) claimt, is wetenschappelijk
nog niets bewezen.
- Fluor draagt bij aan sterke botten omdat het de opname van calcium bevordert.
- Bronnen:
- zeevis, gelatine, Chinese (groene of ongefermenteerde) thee.
Aan drinkwater wordt in Nederland synthetische natriumfluoride toegevoegd dat gemiddeld
voor 1 mg van de opname zorgt.
- terug naar boven
- Koper ADH 2 mg
- Van groot belang bij de verwerking van vitamine C, wordt snel in het bloed
opgenomen. Nodig voor het omzetten van ijzer in hemoglobine.
- Bronnen:
- gedroogde vruchten, bonen, zeevis en (runder)lever
- terug naar boven
- Kobalt ADH 0,008 mg -sporenelement-
- is essentieel voor de vorming van vitamine B12 in het lichaam. Vaak wordt
ijzertekort veroorzaakt door kobalt tekort. Het is van groot belang voor de
rode bloedlichaampjes maar er is maar heel weinig nodig per dag.
- Bronnen:
- melk, mosselen, orgaanvlees en
oesters én in bier.
- terug naar boven
- Magnesium ADH 300 - 400 mg.
- wordt wel het antistress-mineraal genoemd. Het is de belangrijkste voedingsstof voor de hersenen,
verhoogt de weerstand tegen stress, depressies en spanningen, versterkt het concentratievermogen
en het geheugen.
- Verder is het betrokken bij het vrijmaken van energie uit voeding, het goed functioneren van de zenuwen
en de spieren, helpt het bij de vorming van gezonde tanden en botten en bevordert
het de gezondheid van
hart en bloedvaten.
- Bronnen:
- groene bladgroente, noten, vijgen, citrusvruchten,
appelen, peulvrachten, volkorenproducten en vis. Alcohol werkt negatief op de
magnesiumgehaltes.
Maar zelfs met vitamines en mineralen hebben we nog niet alle belangrijke stoffen behandeld,
lees verder op de volgende
bladzijde
© Globetrotter, 1999 - 2002.
Laatste update: 1 oktober 2002.
terug naar de vorige pagina
|
|