G l o b e t r o t t e r

Buitensportvoeding


je moet er in geloven, Afrikaanse dokter in Uganda 
METAAL - DE KRACHT

OVER VOEDING
wat is verantwoorde voeding
de schijf van vijf
energie en kilojoules
hoeveel energie
koolhydraten
vetten
cholesterol
essentiële vetzuren
eiwitten
vitamines
in vet oplosbare vitamines
in water oplosbare vitamines
over mineralen
bioactieve stoffen
voedingssupplementen
gebruik voedingssupp.
fabeltjes over vitamines
verrijkte voeding
richtlijnen gezonde voeding
tips voor actievelingen
verdeling voedsel over de dag

MICRO-ORGANISMEN
wat is voedselbederf
vormen van besmetting
chemische besmetting
wat zijn micro-organismen
wat doen micro-organismen
soorten micro-organismen
hygiënetips

DE GESCHIEDENIS VAN DE VOEDINGSLEER
de geschiedenis van voedsel
oertijd tot 1960
1960 tot heden
voedsel en macht
religieuze aspecten

VEGETARISME
vegetarisme
combineren en vervangen

VOEDSELALLERGIE
voedselallergie
allergie en onze producten

VOEDSELVEILIGHEID
voedselveiligheid
de warenwet
controlerende instanties
risicoanalyse en veiligheid

naar de winkel

naar het hoofdmenu en de overige hoofdstukken


Probiotica en Prébiotica - niet hetzelfde.

Vanuit het standpunt van mensen gezien, zijn er goede en slechte bacteriën. De goede noemen we: probioticum.
Het begrip probioticum (probiotisch) is afgeleid van het Griekse 'voor het leven' en de definitie ervan is "een levende, microbiologische toevoeging aan voedsel die de gezondheid van de gastheer bevordert". Probiotica is weer iets anders dan prébiotica. We leggen het verschil uit:

Prébiotica is een andere term voor voedingvezels, die op een natuurlijke wijze de bacteriewerking in de darmen stimuleren.  Met de term vezel wordt een complexe substantie (meestal koolhydraten) aangeduid,  die niet of moeilijk verteerd kan worden. De vezel wordt door bacteriën 'gefermenteerd' oftewel afgebroken. Dit proces stimuleert de bacterieflora in de darmen. Daarom worden ze Prébiotica genoemd.
Vezels komen voor in plantaardige producten.
Er zijn weer twee soorten: in water oplosbare vezels, die voorkomen in groente, fruit en peulvruchten. Zij hebben een gunstig effect op de stoelgang en bij de bestrijding van diarree. Daarnaast hebben zij een gunstig effect op het cholesterolgehalte en het glucosegehalte van het bloed.
En de niet-oplosbare vezels: deze zitten vooral in graanproducten. Bij het malen en pellen (van graan) gaat echter een groot gedeelte van de vezels verloren. Daarom: hoe onbewerkter, hoe meer volkoren, hoe beter het is. Deze vezels zuigen zich in de darmen vol met water waardoor de ontlasting soepel blijft en daardoor worden verstoppingen voorkomen.

Probiotica is het kunstmatig toevoegen van natuurlijke bacteriën. Het wordt steeds vaker toegevoegd om daarmee een totaal nieuw product te creëren. Een product dat op een geheel ander aspect van voeding inspeelt: namelijk het gebruik van voeding als geneesmiddel.
Op zich is daar niets mis mee maar de gebruikte argumenten spelen eerder in op emotie dan op bewezen werking. Er wordt gesteld dat de producten nodig zijn om de weerstand te vergroten, dan wel om bepaalde ziektes te verhelpen zonder dat deze claims echt bewezen zijn. Het wordt dan een vergelijkbare discussie als ook over (andere) voedingssupplementen gevoerd wordt. En het lijkt er af en toe sterk op dat de werking van de supplementen eerder een geloof dan een wetenschap is. 
Sommige claims van producenten zijn vrij vaag, omdat hard wetenschappelijk bewijs voor de bewering ontbreekt. Andere claims zijn goed onderbouwd. Met name de claims inzake het remmen van diarree, het verhelpen/verminderen van de lactose-intolerantie, een verbeterde stoelgang en de remming van Candida infecties, zijn redelijk goed onderbouwd.
Maar ieder mens kan anders reageren; of probiotica ook daadwerkelijk voor jou helpt is dus niet te garanderen.
Doordat er producten in de handel zijn waarvan de werking zeer twijfelachtig is, staat de geloofwaardigheid van de totale productgroep nogal onder druk. Zo wordt de naam Lactobacillus bifidus opgevoerd, een naam die al meer dan 30 jaar niet meer gebruikt mag worden.  Ook de naam Streptococcus faecium is al meer dan 10 jaar niet meer in gebruik. Aangezien hier ook potentieel gevaarlijke stammen van bekend zijn, roept de vermelding hiervan de vraag op over welke bacterie het nu eigenlijk gaat en of het gebruik van het product zelfs wel verstandig of toegestaan is. Nog een voorbeeld: Lactobacillus sporogenes, deze naam is een fantasienaam. Er bestaat geen bacterie met die naam en heeft ook nooit bestaan. 

Gelukkig zijn niet alle probiotica verzinsels. Wel bestaand en goed onderzocht zijn de stammen:

  • Lactobacillus casei Shirota, de stam in het product Yakult.
  • Lactobacillus rhamnosus LGG, de stam in het product Vifit,
  • Lactobacillus casei LC1, de stam van Nestlé producten
Of de werking nu echt nodig is om gezond te blijven of te worden, is een heel andere discussie. De bacteriën moeten eerst de maag passeren en worden daar meestal al afgebroken, lang voor ze in hun beoogde werkplaats, de darmen, aangekomen zijn. 
Voor diegene die liever geen risico's nemen en echt werkzame stoffen toe willen voegen: diverse poedervormige mengsels, die alleen via artsen en diëtisten verkrijgbaar zijn, zijn van goede kwaliteit, maar behoren dan ook tot de geneesmiddelen en vallen daarmee onder de strenge toelatingseisen die voor medicijnen geldig zijn. 

Voor het overige geldt dat ook voor probiotica enige scepsis in het gebruik op z'n plaats is. Nieuwe ontwikkelingen, mits voor de werking daarvan voldoende controleerbare onderbouwing aanwezig is, moeten echter niet bij voorbaat afgewezen worden.
Dezelfde gezonde dosis scepsis mag ook gelden voor het onderwerp van de volgende bladzijde: voedingssupplementen

© Globetrotter, 1999 - 2002. Laatste update: 1 oktober 2002.

terug naar de vorige pagina