Voedsel: religieuze aspecten

Geloof speelt een belangrijke rol in voedsel. Zowel de manier van slachten en produceren, bereiden, bewaren of nuttigen, worden in meer of mindere mate door het geloof bepaald.

Vooral voor reizigers is het belangrijk om rekening te houden met de geloofsaspecten die bij voedsel gelden. Zodat je niet per ongeluk mensen kwetst of erger. Veel religieuze voorschriften zijn gebaseerd op oude wetten die in het kenmerk van voedselveiligheid geplaatst moeten worden. Zo werd door de Romeinse keizer Leo de bloedworst verboden nadat een grote groep mensen overleden was aan het bedorven bloed. Het verbod op bloed komt in meerdere geloven voor. Bepaalde dieren zijn 'onrein' omdat deze een risico voor de gezondheid opleveren door hun gedrag of anatomie. Ook de klimatologische omstandigheden spelen een rol, in een land waar het over het algemeen warm is, kun je voedingsproducten minder lang kunnen bewaren. Vlees slachten en snel nuttigen is dan een logische handelswijze. 

De islam verbiedt producten zoals varkensvlees, aaseters en alcohol of andere verdovende middelen. Vlees van andere dieren mag geen bloed bevatten, de slachtwijze is er op gericht het dier te laten bloeden. Er mag niet verdoofd worden bij de slacht maar daarbij moet worden opgemerkt dat de religieuze slachtwijze, zoals deze in Nederland wordt toegepast, het dier snel en pijnloos doodt, al lijkt dit in westerse ogen niet altijd zo. De rustdag is de vrijdag op deze dag wordt niet geslacht.  Woensdag gehaktdag is hun onbekend, er zijn namelijk geen onverkochte restanten. Tijdens de Ramadan wordt van zonsopgang tot zonsondergang gevast. In landen waar met de handen wordt gegeten zal altijd de rechterhand worden gebruikt, de linkerhand is onrein. Handig om even aan te denken wanneer je uitgenodigd wordt aan de dis!

De Joodse wet verdeelt voedsel in koosjer (religieus toegestaan) en niet koosjer. Vlees en zuivel moet strikt gescheiden worden. Dit gaat zo ver dat ter twee serviezen en twee aparte pannensets zijn. Ook de joodse wet kent het verbod op bloed, bepaalde vis soorten (zonder schubben) en varkensvlees, maar ook op bepaalde planten. Koosjere spijzen en dranken mogen niet in contact komen met niet koosjere voedingsmiddelen. De rustdag is zaterdag, op deze dag mag er strikt formeel geen eten bereid worden maar wel worden gegeten. De strenge koosjere wetten worden in orthodoxe kringen wel toegepast maar in de meeste westerse gemeenschappen wordt er wat luchtiger mee omgegaan.

Boeddhisten  mogen geen vlees en geen planten uit de uienfamilie eten. Eiwitten worden geleverd door tarwegluten en sojabonen. Alcohol is streng verboden.

Hindoeïsme heeft geen geschreven spijs en drankwet maar door het geloof in reïncarnatie zijn de hogere kasten bijna allen vegetariërs. Rundvee is heilig en wordt dus niet gegeten. Het gebruik van alcohol en te veel kruiden wordt als onrein gezien.  

Mormonen wordt aangeraden het lichaam zo gezond en rein mogelijk te houden. Cafeïnehoudende dranken (koffie, thee, cola) zijn verboden. Een aspect van de leer is dat de Mormoon zichzelf moet kunnen voorzien. Voorraadvorming en dus houdbaarheid is een aspect waar aandacht aan besteed wordt.

Christenen kennen niet veel spijsvoorschriften. Carnaval , de vasten periode en Pasen zijn echter wel overblijfselen uit een tijd waarin spijsvoorschriften geldig waren. Na Aswoensdag werd men geacht matig en sober te eten; geen eieren en geen suikers. Dit valt samen met een periode waarin opgeslagen voedsel vatbaar wordt voor ziektes. Om vervolgens met Pasen weer volop te genieten van de eieren (die ondertussen toch nodig opgemaakt moeten worden). Katholieken hanteerden de vrijdag als visdag. Maar tegenwoordig wordt geadviseerd om 2 x per week vis te eten en 'vrijdag: visdag' komt in Nederland nog maar sporadisch voor.