Voedingsbehoeften zijn persoonlijk. Afhankelijk van gewicht, lengte, geslacht, leeftijd, activiteiten en omgevingsfactoren kan de behoefte aan voedingsstoffen en de uit voedsel afkomstige energie afwijkend zijn. Wat voor jou gold als kind is dus anders dan wanneer je in de bloei van je leven bent, of wanneer je van een rustige oude dag geniet. Deze verschillen betreffen de soort voedingsstoffen waaraan het lichaamsproces op dat moment behoefte heeft en worden bepaald door de mate waarin je energie verbruikt. Daarnaast zijn er omstandigheden, zoals zwangerschap en het eigen lichaamsmetabolisme, die invloed uitoefenen op de behoefte.

Per bevolkingscategorie heeft men gemiddelden bepaald die als richtlijn kunnen dienen. Dit geldt voor vitamines en mineralen, maar ook voor koolhydraten, eiwit en vet. Echter, deze richtlijnen zijn niet zaligmakend en iedereen moet daar zelf een eigen 'nuance' in aanbrengen. 

Geen enkele voedingsstof, met uitzondering van moedermelk, bevat alle voedingsstoffen, in de juiste hoeveelheden en verhoudingen. Variatie in de dagelijkse voeding is dan ook belangrijk om evenwichtig te eten. Het gaat er daarbij niet om dat je echt elke dag alle stoffen binnenkrijgt maar wel dat je in een tijdsbestek van maximaal twee weken de benodigde stoffen en hoeveelheden binnenkrijgt. 

Voedingsstoffen kun je relateren aan bepaalde voedingsmiddelen (voedingsproducten). Vervolgens kun je een keuze maken uit deze voedingsmiddelen bij het samenstellen van je maaltijd.
Voor reizigers is dit  gemakkelijker gezegd dan gedaan; er zijn immers culinaire, geografische, economische en sociologische verschillen in de landen van de wereld. De voedingsstoffen zullen in Azië uit andere voedingsmiddelen opgenomen moeten worden dan in Nederland. Waar bijvoorbeeld vlees een schaars product is, moet eiwit uit een ander product komen. Rijst zal als basisproduct het door ons (thuis) veel gebruikte product aardappel moeten vervangen.  Om de aanbevolen voedingsstoffen toch voor ieder land toepasbaar te maken zijn zij verdeeld in groepen; deze groepen kunnen overal ter wereld 'ingevuld' worden met lokale producten.
Deze groepen staan beter bekend als: de schijf van vijf.

• graan en zetmeelproducten: voedingsmiddelen die rijk zijn aan zetmeel, maar ook eiwit, vitamines en mineralen leveren, zoals brood, rijst, pasta, aardappelen en bonen.
• groente en fruit: deze voedingsmiddelen zijn rijk aan water, mineralen, vitamines, vezels en bioactieve stoffen.
• vis, vlees en eieren: vooral van belang als leverancier van eiwitten, B-complex, en ijzer. Sommige producten bevatten veel (al dan niet gezonde) vetten.
• zuivelproducten: rijk aan eiwit en calcium.
• vetstoffen: vooral van belang voor de in vetoplosbare vitamines en vetzuren.

• dranken, vooral voor de vochtinbreng van belang.

Uit elke groep moet een onderdeel in de maaltijd aanwezig zijn. Maar het is natuurlijk ook zo dat sommige producten elkaar kunnen vervangen of in meerdere groepen kunnen voorkomen; bonen zijn immers groente maar kunnen ook als onderdeel van de graangroep geselecteerd worden, kaas is een vervangende eiwitbron. Hierop wordt op de bladzijdes over vegetarisme nog verder ingegaan. Niet elke maaltijd moet altijd bestaan uit een product uit elke groep. Het gaat er meer om, dat gedurende de dag één vertegenwoordiger uit de groepen aanwezig is en dit mag zelfs zo samengesteld zijn dat  die evenwichtigheid gerealiseerd wordt in een tijdsbestek van een aantal dagen. De verdeling is dus niet zozeer een keurslijf als wel een hulpmiddel. 

Als je de maaltijden samenstelt op basis van de schijf van vijf, ben je er dan? Nou nee, want tegenwoordig wordt meer nadruk gelegd op de kwalitatieve aspecten van de voedingsmiddelen: onverzadigd vet in plaats van verzadigd vet, meer vis en minder vlees, volkorenproducten in plaats van witmeel. De schijf van vijf is dus wel een basis maar er is nog meer van belang. Voedsel is tenslotte ook de leverancier van energie. 

lees verder



© Globetrotter, 1999 - 2002. Laatste update: 1 oktober 2002.

terug naar de vorige pagina