Verrijkte voeding

Wat is nu weer verrijkte voeding? Nou eigenlijk heel simpel: voedsel waaraan vitamines en mineralen zijn toegevoegd.
Er zijn drie manieren om voedsel te verrijken: restauratie, substitutie en verrijking. De laatste methode heeft voor de naamgeving gezorgd. Officieel heet het namelijk "toevoeging van microvoedingsstoffen aan levensmiddelen", maar ja, dat spreek je niet zo lekker uit als 'verrijkte voeding'. 

Bij restauratie worden vitamines en mineralen, die tijdens het productie- of bereidingsproces verloren zijn gegaan, weer aangevuld tot aan het oorspronkelijk gehalte. Er wordt dus niets extra's in gedaan maar het verloren gaan van stoffen (door het koken, afkoelen en weer opwarmen van bijvoorbeeld kant-en-klaar maaltijden, instellings- of ziekenhuisvoedsel) wordt teruggebracht tot aan de oorspronkelijk waarde. De vermelding hiervan "met toegevoegde vitamines/mineralen tot het oorspronkelijke gehalte" moet op het etiket staan.

Bij substitutie vervangt een product een ander product. Een goed voorbeeld daarvan is de vegetarische hamburger. Hieraan mogen alleen maar voedingstoffen worden toegevoegd tot het gehalte dat in het te vervangen product (de vleeshamburger) aanwezig geweest zou zijn; niet meer, eventueel minder en niet alle stoffen hoeven aanwezig te zijn.

Bij verrijking worden extra vitamines en mineralen toegevoegd die van origine niet in het product aanwezig waren. Een goed voorbeeld hiervan is zuivel met calcium of vitamine C. Een verrijkt product is daarbij gebonden aan een minimale waarde van 15% en een maximale waarde van 100% van de ADH van de specifieke vitaminen of mineralen waarmee het verrijkt wordt. Op het etiket moet vermeldt staan dat er stof(fen) is/zijn toegevoegd.  In Japan en Amerika worden op dit moment zuivelproducten op de markt gebracht waaraan omega 3 vetzuren zijn toegevoegd. Ondanks dat deze zuivel niet naar vis smaakt slaan deze producten bij het proefpanel in België nog niet zo aan. Maar hiermee wordt wel aangegeven dat het verrijken van voedsel en het inspelen op vermeende of bewezen gunstige eigenschappen, steeds meer plaatsvindt. 

Meestal is de toegevoegde hoeveelheid zo'n 25% van de ADH maar mag het gehalte tot 100% van de ADH zijn. Hiermee onderscheidt het zich van de supplementen die voor vitamine A een duidelijke grens heeft. Vandaar dat een combinatie van beide soorten een totale hoeveelheid op kan leveren die meer is dan de ADH en dat is, voor sommige vitamines en mineralen, niet zo goed voor je.

De strakke omschrijvingen hierboven, geven wel aan dat deze producten onder een regelgeving vallen, de warenwet. 
Sinds juni 1996 is het toegestaan om vitamines en mineralen toe te voegen aan 'gewone' voedingsmiddelen. En daarmee werden trouwens ook de voedingssupplementen toegelaten, die tot die tijd eigenlijk alleen gedoogd werden.
In Amerika, Engeland en andere, ons omringende, landen is het verrijken van voedsel al langer toegestaan. De vrijmarktwerking en de EU-regels hebben een vrije regelgeving op dit gebied ook in Nederland mogelijk (of nodig) gemaakt.
In het Warenwetbesluit is 'verrijking' met vitamine A en D en de mineralen selenium, koper en zink verboden.  Dit is opvallend. De beweegredenen hiervoor zijn namelijk dat de veiligheidsmarges van de ADH nog niet goed zijn vastgesteld. Het is dan te loven dat verrijking met deze stoffen niet mag, maar tegelijkertijd mogen deze stoffen wel in voedingssupplementen worden opgenomen! Op zijn minst is dit inconsequent te noemen.
Bij restauratie en substitutie zijn al deze stoffen trouwens wel toegestaan. En ook dit is een opmerkelijke beslissing. Vooral ouderen  zullen toch redelijk vaak met gerestaureerd voedsel in aanraking komen, met de maaltijden aan huis en met het ziekenhuis/instellingenvoedsel. Tegelijkertijd behoren zij ook al tot de grote groep gebruikers van voedingssupplementen! Het risico van overdosering ligt dan voor de hand.
Jodium, fluor en aminozuren mogen bij geen enkele methode toegevoegd worden. Deze stoffen worden nog door de overheid gereguleerd. Een vermelding op het etiket dat een product 'rijk is aan stof xx' mag alleen voorkomen op een product dat uit zichzelf al deze specifieke stof bevat en moet minimaal 20% van de ADH van die stof per dagportie leveren. Meer informatie over deze regelgeving is te vinden op de bladzijdes voedselveiligheid (zie de bladwijzers aan de linkerzijde).