METAAL - DE KRACHT
OVER VOEDING
wat is verantwoorde voeding
de schijf van vijf
energie en kilojoules
hoeveel energie
koolhydraten
vetten
cholesterol
essentiële vetzuren
eiwitten
vitamines
in water oplosbare vitamines
over mineralen
bioactieve stoffen
probiotica en prébiotica
voedingssupplementen
gebruik voedingssupp.
fabeltjes over vitamines
verrijkte voeding
richtlijnen gezonde voeding
tips voor actievelingen
verdeling voedsel over de dag
MICRO-ORGANISMEN
wat is voedselbederf
vormen van besmetting
chemische besmetting
wat zijn micro-organismen
wat doen micro-organismen
soorten micro-organismen
hygiënetips
DE GESCHIEDENIS VAN DE VOEDINGSLEER
de geschiedenis van voedsel
oertijd tot 1960
1960 tot heden
voedsel en macht
religieuze aspecten
VEGETARISME
vegetarisme
combineren en vervangen
VOEDSELALLERGIE
voedselallergie
allergie en onze producten
VOEDSELVEILIGHEID
voedselveiligheid
de warenwet
controlerende instanties
risicoanalyse en veiligheid
naar de winkel
naar het hoofdmenu en de overige
hoofdstukken
|
in vet oplosbare vitamines
In vet oplosbaar betekent, dat deze vitamines oplossen
in vet en daardoor ter beschikking van het lichaam komen en dus het best
genuttigd kunnen worden in combinatie met vetrijk voedsel. Het betekent
ook dat er kans op overdosering ontstaat: een teveel kan niet uitgescheiden worden maar
wordt opgeslagen in het lichaam. Dit kan leiden tot ongewenste effecten en zelfs
tot vitaminevergiftiging.
We onderscheiden de volgende soorten vitamine:
- Vitamine A - retinol, ADH 1,5 mg
- Vitamine A is belangrijk voor
de ogen: het is een bouwsteen voor rodopsine, het
staafjesrood in het oog. Deze zijn nodig voor het zien van kleuren.
- Daarnaast speelt het een
belangrijke rol bij de handhaving van een gezonde huid, slijmvliezen, botten en
tanden.
- Voedsel verliest vitamine A door licht, zuurstof en koken.
- Mensen
die in een gebied wonen met veel luchtverontreiniging, of roken, moeten oppassen
voor tekort aan vitamine A. Ook het televisiescherm, het beeldscherm en neonlicht
breken vitamine A af. Bij krachtsport vergen de spieren een verhoogde opname van
Vitamine A.
- Tekort:
- Een licht tekort aan vitamine
A leidt tot nachtblindheid, een groot tekort kan allerlei oogaandoeningen
veroorzaken die tot blindheid kunnen leiden en tast het immuunsysteem aan.
- Overdosering:
- kan leiden tot uitdroging van het bindvlies en hoornvlies
van het oog.
- Bronnen:
- retinol is de dierlijke vorm van vitamine A:
margarine, eidooier, lever, vis(olie), edammer kaas, melk,
sardines, tonijn, kip, haring.
- terug naar boven
- Vitamine D calciferol, ADH 0,01 mg
- Het komt voor in vormen D2 en D3;
Vitamine D3 bevordert de resorptie (het weer opnemen) van fosfor en calcium uit de darmen en
bevordert de afzetting daarvan in het (groeiend) beendergestel.
- Wordt aangemaakt
door de inwerking van ultravioletstralen op de huid. Op dit moment bestaat het
vermoeden dat te weinig vitamine D ook invloed kan hebben op het
ontstaan van depressiviteit, maar dit is nog niet bewezen.
- Met name voor
kinderen ( zij hebben immers een groeiend beendergestel) is deze vitamine erg
belangrijk en wordt suppletie voorgeschreven.
- Tekort:
- veroorzaakt rachitis (misvorming en groeistagnatie van het beendergestel).
- Ook voor het
herstel en het verharden van de botten is Vitamine D belangrijk. Tekort treedt
met name op door te weinig blootstelling van de huid aan
zonlicht en het niet eten van margarines (waaraan het wordt
toegevoegd). Komt, van nature, maar in weinig voedingsmiddelen voor.
De mens heeft ook maar weinig nodig. Langdurige diarree kan een tekort
veroorzaken. Ouderen wordt soms aangeraden aanvulling te
gebruiken via voedingssupplementen, omdat zij een verhoogd
risico hebben op vitamine D tekort en het vitamine voor hen juist erg
essentieel is (om botbreuken te voorkomen) maar mensen die niet tot
de risicogroepen behoren moeten voorzichtig zijn met suppletie
omdat het lichaam een overdosis niet zelf uitscheidt. Recentelijk
is een link gelegd tussen
depressiviteit en een tekort aan vitamine D. De lepel levertraan per
dag, die vroeger nog gebruikelijk was, zou misschien weer opnieuw
ingevoerd moeten worden?
- Overdosering:
- kans op nierbeschadiging, aderverkalking.
- Bronnen:
- levertraan (veel!), tonijn, margarine en ei.
- terug naar boven
- Vitamine E - Tocoferol, ADH 30 mg
- Is een antioxidant die
beschadiging
van celwanden tegengaat. Vrouwen hebben van nature meer vitamine E in
hun bloed dan mannen en hebben daardoor minder kans op beschadiging van hart en bloedvaten.
- Vitamine E verlengt het leven van de rode bloedcellen.
- Vitamine E helpt de spieren om zich
van zuurstof te voorzien, verlaagt het vetgehalte en
voorkomt aderverkalking.
- Daarnaast versterkt het de celstructuur ( helpt dus bij
het tegengaan van verouderingsprocessen in de huid) en verhoogt het de werkzaamheid van
vitamine A.
- Zeer waarschijnlijk speelt het een rol bij vruchtbaarheid (maar
werkt niet potentieverhogend!).
- Vitamine E uit de gewone voeding wordt verondersteld meer werkzaam te zijn dan de
vitamine E uit voedingssupplementen. Er zijn een aantal studies uitgevoerd
die aantonen dat vitamine E het risico op hartziekten vermindert. In
de Verenigde Staten zijn ongeveer 80.000 verpleegsters onderzocht.
De vrouwen die het meest vitamine E gebruikten waren ook degenen die het minst hartziekten
vertoonden. Aan de Britse CHOAS studie (Cambridge Hart Antioxidant
Studie) namen mannen met
hartziekte deel. De mannen werden in twee groepen verdeeld.
De ene groep ontving een dosis vitamine E, terwijl de tweede groep een dubbele dosis van
deze vitamine kreeg en de derde groep een niet-werkzame stof (placebo) kreeg toegediend.
De resultaten toonden aan dat bij de mannen in de vitamine E groepen het risico op
hartziekte met een dodelijke afloop 77% lager was. Onlangs zijn echter een aantal
studies uitgevoerd die aantoonden dat vitamine E afkomstig uit supplementen
maar weinig effect heeft. Experts stellen nu dat vitamine E wel gunstig werkt, maar
betwijfelen of vitamine E in de vorm van voedingssupplement ook maar enig positief effect
kan hebben. De redenen hiervoor zijn nog niet geheel duidelijk. Een voedingssupplement
met vitamine E bevat niet de overige (honderden) antioxiderende
stoffen die zich in een goed uitgebalanceerd voedingspatroon bevinden,
dit zou een reden kunnen zijn.
Een andere uitleg zou kunnen zijn dat een variant van vitamine E, gamma-toceferol,
belangrijker is voor bepaalde lichamelijke functies dan alfa-toceferol,
dat gewoonlijk
gebruikt wordt in voedingssupplementen.
- Tekort:
- leidt tot bloedarmoede, verminderde opname vitamine A
- Bronnen:
- eieren, vis, tarwekiemen, margarine, knäckebröd, sojabonen
(sojabrokjes en vegetarische burgermix), wortelen, zilvervliesrijst, tarwekiemen, havervlokken,
erwten, bramen en okkernoot.
- terug naar boven
- Vitamine K - ADH niet in Nederland vastgesteld, USA houdt
65-80 microgram
aan
- Deze vitamine is nog niet zo lang als zelfstandige vitamine erkend. Wordt in
het lichaam zelf aangemaakt door bacteriën in de darmen. Speelt een rol bij de bloedstolling en bij de vorming van
osteocalcine: een
eiwit dat helpt bij de opname van calcium in het bot.
- Tekort:
- leidt tot het onvoldoende stollen van het bloed bij
wonden en, sinds kort bekend, vermindert de kans op hersenbloedingen.
- Bronnen:
- Het lichaam maakt zelf vitamine K aan in de darmflora.
Antibiotica of infecties kunnen dit echter verstoren. Yoghurt helpt
dan om de natuurlikje balans in de darmflora te herstellen. Verder zit
het in
plantaardige olie, varkensvlees, lever en bladgroente.
-
- terug naar boven
lees meer over in water oplosbare
vitamines
© Globetrotter, 1999 - 2002.
Laatste update: 1 oktober 2002.
terug naar de vorige pagina
|
|
