Voedingssupplementen, zin en onzin

Wie gebruiken voedingssupplementen?
10% van de jongeren, 17% van de volwassenen en 25% van de 50-plussers gebruiken supplementen.

En waarom?
75% van de kinderen onder de 4 jaar krijgt supplementen van vitamine A en D. Dat is heel goed en eigenlijk moet dat 100% zijn. Kinderen tot deze leeftijd maken zelf niet genoeg vitamine D aan en hebben een verhoogde behoefte aan dit vitamine.
Ouderen hebben (vaak, niet altijd!) extra vitamines nodig omdat zij minder eten, minder buiten komen, over het algemeen meer geneesmiddelen gebruiken en, bewezen, minder vitamine D aanmaken en daardoor kan extra aanvoer nodig zijn.
Bij vrouwen kan het de wens zijn om zwanger te worden, zij kunnen zwanger zijn of zogen een baby, en hebben in die omstandigheden extra vitamines en mineralen van een specifieke soort nodig.
Baby's hebben behoefte aan toegevoegd vitamine K.
Bij chronisch zieken kan het gebruik van medicijnen, die voor afbraak van vitamines kunnen zorgen, aanvulling noodzakelijk maken.
Rokers van meer dan 20 sigaretten per dag, zorgen daarmee voor afbraak van vitamine C.
Mensen die veel alcohol gebruiken kunnen tekorten in het vitamine B complex ontwikkelen.
Veganisten en macrobioten, die in het geheel geen dierlijke producten nuttigen, missen vitamine B12 in hun voeding.
Kortom: voor een aantal doelgroepen is het gebruik van supplementen aan te raden. In dat geval zal een arts of diëtist altijd een goed, op maat gemaakt advies voor je kunnen opstellen.

Uit recent onderzoek is in Nederland toch een vitaminetekort geconstateerd, dus..? Niet helemaal waar: uit onderzoek is gebleken dat in Nederland de aanbevolen hoeveelheid van de meeste vitamines en mineralen aanwezig is in het lichaam. Echter, een consumentenpeiling heeft uitgewezen dat de opname van bepaalde stoffen zeer waarschijnlijk te weinig plaats vindt. Het betreft dan vitamine A, B6 en ijzer, selenium en koper waarbij de inname onder de ADH ligt. In welke bevolkingsgroep, onder welke omstandigheden deze bevindingen dan voorkomen,  is niet bekend, want de gepubliceerde resultaten geven gemiddelden. Nader onderzoek moet nog gedaan worden. In datzelfde onderzoek werd aangetoond dat de groep volwassenen die voedingsupplementen gebruikt juist de groep is die gezondheidsbewuster is: gezonde voeding eet, een gezond leefpatroon heeft. In deze groep wordt echter minder vlees en minder vet gegeten. De opname van vitamine A, B6 en IJzer kan dan onder de ADH terecht komen. Opmerkelijk was dat er in deze groep een hoge vitamine C opname opgegeven werd. Wat dus blijkt uit dit onderzoek is dat de opname van de vitamine A, B6 en ijzer nog de aandacht van de bewuste, gezond etende, gemiddelde Nederlander verdienen. 

Dus dan toch maar een supplement? Hoe veilig is een voedingssupplement eigenlijk? Krijg je daarmee niet teveel binnen?
Veel gegevens over de maximale waardes van vitamines zijn gebaseerd op de waardes die in onderzoek op dieren zijn gevonden. Wanneer je deze doortrekt, extrapoleert, naar waardes voor mensen, is het mogelijk om zowel te lage als te hoge waardes vast te stellen. De ADH waardes zijn vooral gebaseerd op de gebreksziekten (zoals scheurbeuk) en eigenlijk weten we nog steeds niet goed waar de grenzen tussen gezond en schadelijk nu eigenlijk liggen. Bovendien worden ADHwaardes bepaald op de hoeveelheid die berekend is als zijnde 'goed' voor 97,5% van de bevolking; misschien heb jij wel meer of minder nodig.
De in water oplosbare vitamines zullen niet snel tot overdosering leiden omdat deze door het lichaam gemakkelijk afgevoerd wordt. Alleen extra doses vitamine C kan bij sommigen laxerend werken of kan een gevaar opleveren bij mensen met een verhoogde kans op nierstenen.
Bij de in vet oplosbare vitamine A en D kan een overdosering wel risicovol zijn. De bovengrens ligt namelijk dicht bij de optimale dosis. Daarom mogen supplementen, in Nederland, niet meer bevatten dan 1200 mg vitamine A. ( nb. In Amerika zijn supplementen op de markt die wel tot 7500 mg bevatten. Deze hoeveelheid is zeker voor zwangere vrouwen veel te hoog!) Voor vitamine D ligt de maximale waarde in supplementen, wettelijk, op 5 mg = de ADH voor kinderen tot 4 jaar. Daar zal een kind dus niet snel te veel van binnenkrijgen. Voor iedereen boven de leeftijdsgrens geldt echter dat de ADH en de maximale waarde per dag, erg dicht bij elkaar ligt. Voorzichtigheid is dus geboden.

Het wordt zeker riskant wanneer naast een voedingssupplement ook zogenaamd 'verrijkt voedsel' wordt genuttigd, die beiden de maximale dosis bevatten.
Of wanneer ook in de voeding producten worden genuttigd die tot een eenzijdige verhoging van bepaalde vitamines en mineralen leiden.
Een belangrijk aspect van overdosering is namelijk dat een teveel van het ene leidt tot een verminderde opname van het ander. Bijvoorbeeld een teveel aan ijzer belemmert de opname van vitamine A en D. Of de grote aanwezigheid van een stof maskeert dat er van een andere stof te weinig aanwezig is. Zo maskeert teveel foliumzuur het te weinig aanwezig zijn van B12. 

In het lichaam is evenwicht gewenst; in je voeding dus ook. 
Het is dus niet zo dat je door het gebruik van voedingssupplementen te gemakkelijk, te veel binnen zou krijgen, mits je het supplement goed kiest en het voedingspatroon niet eenzijdig maakt. Een paar tips: kies alleen voor de toegelaten supplementen en niet voor waardes van meer dan 1 x de ADH, let op de houdbaarheidsdatum (de vitaminewaardes zijn hoger om ook op de houdbaarheiddatum nog aan de opgegeven waarde te kunnen voldoen) en combineer een preparaat niet ook nog eens met verrijkt voedsel en specifieke producten die een hoge dosis van één stof bevat. 

Verder zijn er nog voedingstoffen aan welke een zeer specifieke werking wordt toegeschreven: zoals knoflook(dragees), ginseng, Ginko biloba, koninginnegelei,  Gotu kola. Het betreft dan vaak producten die in oude culturen, in de overlevering of zo je wilt in de volksgeneeskunde, een jarenlange traditie kennen. Er worden heilzame en gezondheidsverbeterende werkingen aan toegeschreven. Een aantal daarvan kun je op onze verklarende woordenlijst terugvinden. Met daarbij uiteraard de aan hen toegeschreven werking.

Er zijn ook nog wel wat fabels over vitamines en vitaminegebruik, de volgende bladzijde gaat daar verder op in.

   
lees verder