De Warenwet

De warenwet is een oude raamwet. Een raamwet betekent dat de wet zelf de basis vormt voor 'maatregelen van bestuur' of 'koninklijke besluiten' die op basis van de wet kunnen worden afgekondigd. De warenwet is daarmee dynamisch geworden, je kunt er regels aan toe voegen als daartoe noodzaak ontstaat. De besluiten moeten dan wel aansluiten bij de bedoeling van de warenwet. Aangezien de doelstelling van de warenwet heel breed is; het beschermen van de veiligheid van de mens, kunnen er allerlei voorschriften en verboden in worden opgenomen. Dit gaat overigens verder dan alleen voedsel, ook gebruiksartikelen, speelgoed en elektronische producten vallen onder de Warenwet.  Het ministerie van Volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) is verantwoordelijk voor de volksgezondheid en de veiligheid van consumentenartikelen en zal de Warenwet voorzien van nieuwe voorschriften of verboden als hiertoe aanleiding bestaat.

Binnen de warenwet is het "verboden om levensmiddelen of grondstoffen voor levensmiddelen te verhandelen die een gevaar vormen voor de gezondheid en of veiligheid van de mens, om grondstoffen te verwerken tot levensmiddelen die tot gevolg zouden hebben dat het levensmiddel ondeugdelijk wordt en waarvan die ondeugdelijkheid tot gevolg zou hebben dat de gezondheid of veiligheid van de mens in gevaar wordt gebracht." De warenwet verbied ook het verhandelen van levensmiddelen die zodanig beschadigt zijn dat daardoor het gebruik minder is dan mag worden verwacht. En de warenwet verbiedt om levensmiddelen aan te prijzen met behulp van medische claims. 

De warenwet richt dus met name op het verhandelen van voedsel (en andere producten). Onder dit verhandelen vallen natuurlijk niet alleen winkels, ook restaurateurs en cateraars vallen onder de warenwet en groot gedeelte van de voedselverwerkende industrieën.  De warenwet richtte zich echter niet op de productie. Het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) "is verantwoordelijk voor de beleidsvorming, het risicomanagement en de coördinatie van maatregelen die de voedselveiligheid en de voedselkwaliteit bevorderen". Daarmee wordt impliciet zowel de gezondheid van dieren als de gezondheid van mensen bedoeld.  Hieruit blijkt dat twee ministeries samen moeten werken om de totale keten te kunnen beheersen.  De Keuringsdienst van Waren, die de controlerende, taak uitvoert namens het Ministerie van VWS richt zich wel op de gehele keten en heeft als taak: "het bewaken van de veiligheid van voedsel en consumentenartikelen in de gehele productieketen: van grondstof tot eindproduct". De Rijksdienst voor de keuring van vee en vlees en de Algemene Inspectiedienst vallen onder het ministerie van LNV en controleren meer het productietraject.

Nog meer partijen:
De besluiten in de warenwet komen tot stand binnen het Regulier Overleg Warenwet maar in de praktijk is het zo dat de besluiten op Europees niveau worden genomen. De EU voorschriften moeten worden uitgevoerd door alle lidstaten en het is erg moeilijk voor een lidstaat om hiervan af te wijken. Dat heeft voor de consument het grote voordeel dat gaandeweg de kwaliteitsnormen gelijk worden en dat het voor de consument, die steeds meer met geïmporteerde producten wordt geconfronteerd, duidelijk is wat hij mag verwachten.  Al deze betrokken partijen en het feit dat het voor de overheid ondanks dat, toch niet mogelijk is om de veiligheid te waarborgen hebben geleidt tot de productaansprakelijkheid wet.

Productaansprakelijkheid:
Sinds 1992 is een nieuwe Europese richtlijn opgenomen in het Burgerlijk Wetboek, die de eindverantwoordelijkheid voor de kwaliteit van een product neerlegt bij de verkoper van dat product.
De kern hiervan is, dat de producent aansprakelijk is voor schade of een gebrek, maar de consument, de klant, kan deze schade verhalen op de winkelier waar het product gekocht is. Deze moet dan op zijn beurt deze schade verhalen op zijn leverancier en zo verder, net zolang tot de schade bij de producent terechtkomt.
Omdat deze weg vrij lang kan zijn en mogelijk zelfs grensoverschrijdend kan zijn is de consument daartegen beschermd. De verkoper heeft sinds 1992 de eerste plicht naar de klant en de overheid heeft daarmee de de winkelier verantwoordelijk gemaakt voor het volgens de regels vervoeren, bewerken en bewaren van voedsel.

Er zijn vele regels en controlerende instanties betrokken bij de voedselveiligheid. Op de volgende bladzijde tref je een korte samenvatting aan.