Rijst

Rijst is voor meer dan de helft van de wereldbevolking het voedingsmiddel bij uitstek. De rijstkorrel zit in een houtachtig vlies dat na het oogsten wordt verwijderd. Een aantal soorten rijst wordt ook ontdaan van het zilvervlies en de kiem, het zogenaamde ‘dorsen’, om de houdbaarheid te verlengen. Daarna wordt de korrel ook nog gepolijst en gepoederd. Dat hierdoor voedingswaarde verloren gaat is algemeen bekend. Met name het gehalte vitamine B1 is dan laag waardoor de gebrekziekte Beriberi kan ontstaan bij die bevolkingsgroepen die eenzijdig eten en vrijwel uitsluitend op witte rijst zijn aangewezen. Rijst bevat ook geen vitamine A waardoor een eenzijdig (witte)rijst dieet kan leiden tot oogproblemen.

Zilvervliesrijst of Bruine rijst bevat deze essentiële vitamine wel maar is minder goed houdbaar. is niet geslepen en bevat daardoor nog het zilvervlies. Juist in dit vlies zitten veel vitamine en mineralen. Zilvervliesrijst kan langkorrelig of rondkorrelig zijn en is zowel in lang- als kort-kokende variant te koop

Er zijn heel veel soorten rijst, te verdelen in rondkorrelig en langkorrelig maar ook te verdelen op basis van gebruik, kookduur, droog- of nat-kokend, afkomst, geur of smaak. We doen een poging:

Arborio wordt gebruikt in risotto, de korrels geven zetmeel af tijdens het koken waardoor ze kleven. De korrel neemt veel vocht op maar blijft van binnen stevig waardoor het gerecht toch niet plakkerig wordt.

Basmati is een duurdere rijst die veel smaak en aroma heeft. Deze langkorrelige rijst is afkomstig uit de Himalaya, is ook snelkokend te koop en wordt veel gebuikt in de Indiase keuken. Omwille van de smaak gebruikt Globetrotter Buitensportvoeding de (snelkokende) Basmati rijst in bijna alle rijstmaaltijden.

Lonton is kleefrijst met een ronde, korte korrel en een hoog eiwitgehalte. De rijst is na het koken lichtzoet. Meestal wordt het verkocht in geperforeerde zakjes die tijdens het koken opzwellen. Na het koken kun je het ontstane ‘rijstkussentje’ in plakjes of brokjes snijden.

Pandan  is een aromatische rijstsoort met een exotische geur waaraan het ook zijn naam dankt. De volle smaak combineert goed met Aziatische en pittige gerechten. Helaas wordt deze soort minder in kortkokende variant aangeboden.

Dessertrijst is een langkorrelige rijst die bij het koken erg kleverig wordt en over het algemeen gebruik wordt in toetjes waarbij het kleverige juist de bedoeling is.

Parboiled rijst komt uit Amerika en de naam slaat op de behandeling van de rijst. Die wordt dusdanig geweekt en gestoomd dat de vitaminen en mineralen uit het zilvervlies (deels) overgaan in de rijstkorrel. Pas daarna wordt de korrel geslepen. De korrel ziet er dan wat gelig uit.

Droogkokende witte rijst heeft langwerpige smalle glazige korrels die niet gebroken zijn. Meestal koopt u dan Patna, rijst uit Suriname of Java.

Gebroken rijst is sneller gaar gekookt maar de gebroken korrels geven gemakkelijk zetmeel af, daardoor kookt het niet droog.  Niet iedereen waardeert dit.

Snelkookrijst is voorgekookt en daardoor in korte tijd gaar. Dit procédé wordt (in de westerse wereld) tegenwoordig bij bijna alle soorten toegepast waardoor de keuze ook voor buitensporters, die efficiënt met hun kookbrandstof om moeten gaan, groot is. In het minder jachtige Azië en Afrika is het vinden van kort-kokende rijst meestal lastiger.

Wilde rijst is strikt genomen geen rijst, maar de zaden van een moerasgras, dat al lang geleden door de Noord-Amerikaanse Indianen als voedsel werd gebruikt. Het is vrij duur en wordt daarom meestal gemengd met witte rijst.

Meergranen rijst is een mengsel van rijst en diverse granen.

Gemalen rijst treffen we aan in Mihoen. Gemalen rijst -rijstbloem- is licht verteerbaar. Babyvoeding wordt daarom vaak gemaakt van rijstbloem en rijstvlokken.

Voedingswaarde van rijst:

  •  Zilvervliesrijst: 1434 kJ, 8 gram eiwit, 2 gram vet waarvan 1 gram onverzadigd, 72 gram koolhydraten en 8 gram vezels, 1 mg natrium, 250 mg kalium, 12 mg calcium, 1 mg ijzer en 0,30 mg B1 en 0,07 mg B2.
  • Witte rijst: 1482 kJ, 7 gram eiwit, 1  gr vet, 78 gram. koolhydraten, 2 gr vezels, 2 mg natrium, 100 mg kalium, 10 mg calcium, 0,4 mg ijzer,  0,04 mg B1 en  0,03 mg B2.
  • Basmati rijst: 1460 kJ, 7,5 gram eiwit, 79 gram koolhydraten en 1 gram vet.
  • Dessertrijst:  1472 kJ, 7,5 gram eiwit, 78 gram koolhydraten, 0,5 gram vet.

 

GEBRUIK VAN RIJST
In het assortiment van Globetrotter Buitensportvoeding treft u verscheidene maaltijden aan met rijst. Voor een gedetailleerd overzicht kunt u terecht op onze bladzijde rijstmaaltijden.

BEREIDING:
Rijst heeft ruim water nodig. De korrels nemen dit water op waardoor er aan het einde van het kookproces een droge korrel overblijft. Het afmeten van de juiste hoeveelheid water is nog wel eens een probleem. Reken 1 laplandmok rijst op 1,5 mok water. Een ander ezelsbruggetje is: het aanhouden van 1 vingernagel water boven de hoeveelheid rijst.
Je kunt efficiënt koken door de rijst tegelijkertijd met het water te verhitten, het geheel even door te laten koken en vervolgens te laten garen op een warme plaats (hooikistmethode zie ook bij kooktips).  Ook bij snelkookrijst bespaart dit extra op de kooktijd.
Roer de gekookte rijst even door en laat het heel even uitwasemen. Zoals bij elke buitensportmaaltijd geldt: beter iets natter dan te droog. Eventueel kun je het vocht gebruiken voor een saus.  Meng het geheel zo snel mogelijk met de overige ingrediënten om afkoelen te voorkomen.

Controleer  op voldoende gaarheid van de rijst. Onvoldoende gaargekookte rijst geeft een opgeblazen gevoel en leidt (bij langdurige toepassing) tot het zogenaamde ‘rijstbuikje’. Bij gebruik van rijst boven de 3000 meter heb je het probleem dat het kookpunt van water te laag ligt. Je moet rijst dan langer laten koken en dat kost weer extra brandstof. Ga je echt hoog de bergen in kies dan voor een andere maaltijd basis.

Rijstwater en goed doorgekookte rijst  kan ook goed gebruikt worden als de maag een beetje van slag is. De lichte verteerbaarheid belast de darmen niet al te zeer terwijl je toch wat voedingsstoffen binnenkrijgt.

HOEVEELHEID:
Reken voor 2 personen op minimaal 200 gram (NB Globetrotter Buitensportvoeding gaat uit van minimaal 125 gram per persoon).