Noten

Wat zijn eigenlijk noten? Volgens de definitie worden hier de zaden mee bedoeld van de steenvruchten. En steenvruchten zijn vruchten met een harde pit waarvan de pit wel (walnoot) of niet gegeten wordt (abrikoos). Pinda’s zijn geen noten (maar peulvruchten). Toch worden deze over het algemeen wel bij de noten geschaard. De Kokosnoot heeft juist een harde schaal maar daarvan wordt het vruchtvlees gegeten. En de kokosnoot en pinda bespreken wij bij de olie- en vetproducten.  Lastig antwoord dus. Het overgrote deel van de noten wordt gelukkig door de meeste  mensen wel als noot gezien en over de noten die wij nu bespreken, zal weinig discussie zijn.

Belangrijk is dat “noten”een overeenkomstige voedingssamenstelling hebben. In het algemeen bevatten noten de vitamines E, B1, B2 en B6 en hebben zij een hoog gehalte aan de mineralen calcium, magnesium, ijzer, fosfor, zink, koper, mangaan en kalium. Bovendien is het eiwit dat in noten zit een goede vervanging voor het eiwit uit dierlijke producten en zijn er zelfs bronnen die beweren dat dit eiwit veel beter verteerbaar is. Noten bevatten (alweer in het algemeen) relatief veel vet waardoor dit voedingsmiddel een natuurlijk verzadigd gevoel oplevert en als vervanging voor dierlijk vet gebruikt kan worden. Over het gezonder zijn van deze vetten kan niet globaal geoordeeld worden, valt een heel boekwerk vol te schrijven en bovendien is de discussie hierover nog lang niet beëindigd. Daar blijven we graag buiten.

Noten worden meestal licht gebrand om besmettingen op te heffen en vervolgens gezouten om de houdbaarheid te verbeteren. Dit zout geeft natuurlijk reden tot matiging van het gebruik omdat teveel zout niet gezond is. Gelukkig kan een buitensporter wel iets zouttoevoeging gebruiken. Zoute noten worden meestal zo gegeten, ongezouten noten worden bij het koken gebruikt, maar tegen deze ongeschreven wet mag natuurlijk naar smaak gezondigd worden. Doordat noten relatief veel vet bevatten bederven eenmaal gepelde noten vrij snel, ongepeld zijn noten zo’n 6 maanden houdbaar. Noten hebben geen koelkast nodig om bewaard te worden en zijn ook ‘rauw’ te nuttigen. Goede eigenschappen dus voor een reizende consument.

Toepassingen bij Globetrotter Buitensportvoeding:
Wij gebruiken de noten met name omdat dit specifieke aanvullingen levert op de totale samenstelling van een maaltijd. Buiten de maaltijden kan het dagrantsoen en de energiebehoefte worden aangevuld door het nuttigen van bijvoorbeeld ‘trailmix’, een mengsel van (onderstaand beschreven) noten, vruchten en chocolade.

Pistachenoten
Het eetbare zaad met de groene kern van de plant Pistacia vera. De plant is inheems in West Azië maar wordt tegenwoordig ook in het Middellandse Zee gebied geteeld en zelfs in Noord Amerika. Deze noot wordt geroosterd en de schaal moet een beetje geopend zijn, anders is de noot niet rijp. Het peuteren aan de schil kost mij altijd nagels, voor toevoeging in de maaltijden werken gepelde pistachenoten prettiger.  Wanneer je de zuiverheid van de noot niet vertrouwt, of het verteren van de noot wilt vergemakkelijken, kun je de gepelde noten even kort roosteren. Vet zorgt er  echter voor dat de houdbaarheid terugloopt, rooster dus vlak voor je ze gebruikt. De hartige smaak wordt in de landen rond de  Middellandse Zee vaak toegepast door de noot te mengen met vlees (meestal in gehakt)  maar ook bij desserts is deze noot erg lekker.
Voedingswaarde per 100 gram: 2625 kJ, 53 gram vet, 20 gram eiwit, 17 gram koolhydraten.

Amandelen
zijn zaden die groeien aan de Prunus persica, een boom die ook de perzik voortbrengt. Zoete amandelen worden geschaafd, met of zonder vlies, of gehakt op de markt gebracht. Ze worden gebruikt in (zoete) gerechten maar ook  bij de bereiding van marsepein en amandelspijs. Ook de olie wordt gebruikt: amandelolie is licht verteerbaar en geeft een delicate smaak aan dressings. Amandeleiwit wordt bij 90% van de gebruikers beter opgenomen dan koemelkeiwit.
Voedingswaarde pre 100 gram: 2478 kJ, 55 gram vet, 19 gram eiwit, 5 gram koolhydraten.

Cashewnoten:
Cashewnoten zijn de zaden van de tropische boom Anacardium occidentale en zijn romig van smaak. De noot wordt ook wel Bombaynoot of sesamnoot genoemd. De noten worden gepeld en geroosterd en dan zowel gezouten als ongezouten aangeboden. Ze zijn aan zeer veel gerechten toe te voegen, zowel hartig als zoet.
Voedingswaarde: 2625 kJ, 51 gram vet, 19 gram eiwit, 22 gram koolhydraten.

Walnoten:
Deze vruchten van de Juglans regia groeien ook in Nederland maar toch worden ze meestal gedroogd te koop aangeboden. Walnoten helpen bij het beschikbaar maken van ijzer uit Spinazie. Walnoten zijn zeer vet (68%!) en daardoor maar beperkt houdbaar. De Pecannoot lijkt heel erg op de walnoot maar is ‘fijner’ van smaak.
Voedingswaarde:  2940 kJ, 68 gram vet, eiwit 15 gram,  8 gram koolhydraten.

Hazelnoten
Groeien aan struiken die ook in Nederland zo’n 7 tot 9 meter hoog kunnen worden. De noten worden gepeld, schoongemaakt en gedroogd. Ook hazelnoten bevatten veel vet.
Voedingswaarde: 2940 kJ, 69 gram vet, 14 gram eiwit, 6 gram koolhydraten.

 

HET GEBRUIK VAN NOTEN:
Eiwitrijk voedsel (wat noten zijn) kan beter ’s avonds dan ’s ochtends genuttigd worden. Dit omdat de spijsvertering ook energie kost. Zoals altijd geldt ook hierbij dat de opname in relatie moet zijn met het verbruik. Op een actieve dag mogen tussendoor best wat noten genuttigd worden.

BEREIDING:
Om de noten zit vaak nog een vlies. Dit kan probleemloos verwijderd worden, zonder dat je daardoor voedingswaarde verliest. Het vlies is lastig te verteren en veel mensen vinden het niet prettig om te eten. Goed kauwen van de noten brengt de voedingsstoffen optimaal ter beschikking van het lichaam. Licht roosteren (zonder vet!) en uiteraard het malen van noten geeft een soortgelijk effect.